Wat begint als een droomreis naar Libanon verandert plotseling in een race tegen de tijd wanneer de dreiging van oorlog in het Midden-Oosten escaleert. In dit persoonlijke verhaal vertelt een moeder hoe haar zoon tijdens een reis naar Beiroet onverwacht moet vluchten uit een regio waar spanningen oplopen en vliegverkeer stilvalt. Terwijl hij via Cyprus en Athene probeert terug te keren naar Amsterdam, volgt zij thuis elk nieuwsbericht met groeiende spanning.
Dit aangrijpende verhaal laat zien hoe snel een onbezorgde reis kan veranderen in een vlucht naar veiligheid, en hoe het voelt wanneer wereldnieuws ineens persoonlijk wordt. Een verhaal over moederlijke angst, hoop en de opluchting van thuiskomen.
Het werd geen Kiss & Ride deze keer, zoals laatst toen hij een week werkzaam was op het Lichtfestival in Aberdeen, Schotland. Deze keer was het afwachten; afwachten of hij thuis zou komen. Uitgenodigd door vrienden om een reis te maken naar Libanon, te gast bij een medewerker van de Nederlandse ambassade. Deze kans wilde hij niet aan zich voorbij laten gaan. Tien dagen met twee vrienden, tien dagen in een ander land met een cultuur die hij niet eerder mee had gemaakt. Tien dagen naar de stad Beiroet in Libanon.
Ik raakte in gesprek met mijn buurman, kind van een Libanese vader en Nederlandse moeder. Zijn jeugd bracht hij door in Beiroet, met dierbare herinneringen aan een land met een prachtige cultuur en natuur. Herinneringen aan verdeling, onrust en gevaar zijn er ook. Zijn ouders besloten zich uiteindelijk te vestigen in Nederland. De banden zijn verbroken met dit land; een bewuste keuze om dit achter te laten en zich te richten op een andere toekomst voor zijn kinderen.
‘Hij zal het er fantastisch vinden, de natuur is adembenemend.’
De pracht van de Qadisha-vallei en de Ceders van God
Ik vertel hem dat ik de eerste foto’s al ontvangen had. Een trip naar de Qadisha-vallei en het Bos van de ceders van God. Hoge bomen van meer dan veertig meter hoog, met besneeuwde toppen. Waar ooit werd gewoond in de grotten. Bomen van honderden jaren oud hadden een diepe indruk op hem gemaakt.
De zonnestralen die weerkaatsten op de hoge kliffen gaven een gloed van goud die het pad verlichtte dat tussen de immens hoge rotswanden was ontstaan. Daar had hij gestaan, in een andere wereld die nog nooit zoveel indruk op hem had gemaakt.
‘Ik heb het hier zo naar mijn zin mam, ik heb zoiets nog nooit meegemaakt, ik heb de tijd van mijn leven. Alles is anders, de mensen zijn zo vriendelijk, er is een gemoedelijk bewegen in de drukte en ongeordendheid van hun leven. Toch is er een vredige flow. Het eten is geweldig. Deze ervaring had ik niet willen missen.’
Zijn enthousiasme gaf me vreugde. Te midden van een kunstproject, in samenwerking met zijn studiegenoten, had hij verlof genomen om deze reis te maken. Het was hem zo gegund.
Onrust en Code Rood: de vlucht naar Cyprus
De eerste berichten over een aanval op Iran kwamen een week later in de vroege ochtend. Het afschuwelijke nieuws kon ik niet helemaal bevatten en leek ver van me af te staan. Een paar uur later drong het tot me door. Wat zou dit betekenen voor Libanon, daar waar hij nu was?
Gelukkig had ik direct contact met hem en al snel werd duidelijk dat zijn vlucht terug, die twee dagen later zou plaatsvinden, gecanceld werd. Geen vliegverkeer naar Nederland. “Het is afwachten,” zei hij.
Code rood, dacht ik. “Niet reizen, verlaat het land,” las ik. De Nederlandse ambassade kan dan minder goed helpen als er problemen zouden zijn. Rood betekende niet reizen en hij was toch gegaan. Zijn dromen achterna. Alles in mij kon alleen maar denken: had ik hem tegen kunnen houden? Hij moet zo snel mogelijk weg daar. In afwachting van wat een volgend bericht zou zijn, kon ik alleen maar hopen dat het goed nieuws zou zijn. Ik wilde hem vertrouwen geven en dat had hij zelf ook. Ja, het was spannend, en tegelijkertijd voelde hij zich niet onveilig. ‘Als je hier bent, is het allemaal genuanceerder. Ik ervaar op dit moment geen gevaar.’
De mediabeelden kon ik niet aanzien, het gaf me te veel onrust. Hoe dit allemaal te begrijpen, hoe dit allemaal te relativeren en hoe in ieder geval mezelf gerust te stellen dat mijn kind niet in gevaar zou zijn? Een paar uur later stuurde hij een bericht: “We vliegen morgenochtend vroeg om zeven uur naar Cyprus. Het is niet goed om hier te blijven en we kregen het advies om weg te komen. Als dat lukt, kijken we of we vanuit daar via een ander land een vlucht naar Amsterdam kunnen boeken.”
Verschrikkelijk, denkend aan al die moeders en hun zonen in een oorlog, getekend door geweld, getekend door onveiligheid, getekend door het leven. Zou dit ons ook tekenen? Op het moment dat ik mijn andere zoon aanmoedigde in onze stad, zat hij in het vliegtuig op weg naar de vrijheid. Op de vlucht, en toch geen vluchteling.
De weg naar huis en de finish in Amsterdam
Mijn moederhart kwam tot rust. Staande aan de weg klonk er muziek ter aanmoediging; de aanmoediging om mijn andere zoon toe te juichen die de halve marathon van de 20 van Alphen liep. Ik zag hoe stabiel hij liep, hij zou de finish halen! Ik kon alleen maar voelen: laat mijn andere kind ook zijn finish halen, thuiskomen op Nederlandse bodem.
Niet wetende dat er in dezelfde uren een raket was afgewend van Cyprus en terechtgekomen in de Middellandse Zee. Drones werden onderschept. Was dit een aanval op Cyprus, waar mijn kind net geland was? Verschillende nieuwsberichten kwamen bij me binnen, en gelukkig ook van hem. Zijn stem klonk kalm; hij zag het als een aanval op de militaire Britse basis die daar gevestigd was. Zijn verblijf lag op een ander deel van het eiland. Was dit zijn werkelijkheid of wilde hij mij geruststellen?
Het was duidelijk dat ze ook daar zodra het kon moesten vertrekken. Cyprus was een tussenstation. Hoe mooi het eiland ook is, hij kon de omschakeling niet maken om daarvan te genieten. Alles was anders. Achtenveertig uur later kon hij een vlucht boeken naar Athene, met een aansluitende overstap naar Amsterdam. Tot op het moment dat dit vliegtuig zou opstijgen was er een onderhuidse spanning, met elke keer de vraag: wat als?
“Wat als” werd dat hij op tijd weg kon komen en een vlucht kon nemen. Uit de gevarenzone. Na de reis van zijn leven kwam hij aan in de lente van een zonovergoten Amsterdam. Deze keer geen Kiss & Ride met mij. Hij reisde met de trein terug, samen met zijn vrienden in hun avonturenbubbel, naar zijn kunstenaarsleven.
