De Turkse tavernecultuur naar de Nederlandse huiskamers: Tijd voor ‘Smaken uit de zon’
Een ritueel van ijskoude rakı en diepe gesprekken
De Turkse eetcultuur in Nederland is volop in beweging en reikt inmiddels veel verder dan de bekende lahmacun-, döner- en kebabrestaurants. Hoewel de traditie van rijk gevulde tafels en het drinken van rakı al decennia een onmisbare waarde is binnen de Nederlands-Turkse gemeenschap, is deze cultuur de laatste jaren zichtbaar geworden voor een veel breder publiek. De komst van een nieuwe generatie Turkse professionals (expats) heeft deze trend een flinke impuls gegeven; de moderne Turkse taverne is inmiddels niet meer weg te denken uit de Nederlandse binnensteden.
Van de bruisende metropool Istanbul tot het tolerante Izmir, en van de verste uithoeken van de Egeïsche kust tot de rest van Turkije: overal is deze tavernecultuur de populairste manier om samen te komen.
Het is een ritueel dat veel verder gaat dan alleen eten. Het is een avondvullend programma van vriendschap en verbinding, waarbij eerst de glazen met ijskoude rakı worden ingeschonken en de tafel vervolgens langzaam volstroomt met meze. Onder de klanken van Turkse klassieke chansons of nostalgische popliedjes worden diepe gesprekken gevoerd over het leven en wordt soms – in de passie van het moment – de Turkse politiek symbolisch gered. (Al staat het u natuurlijk vrij om, afhankelijk van de situatie, symbolisch de Nederlandse of de wereldpolitiek te redden.) Met de komst van het kookboek Smaken uit de zon wordt deze warme, uitnodigende traditie nu ook voor iedere Nederlander thuis tastbaar en toegankelijk.
Dit kookboek, van de hand van auteur Eda Manavoğlu en fotografe Nienke Meek (meekspictures.nl), is dé gids om de typische Turkse gastvrijheid en de kunst van het lang tafelen aan een rijk gevulde tafel zelf te ervaren. Wil je deze zomerse sfeer direct in je eigen keuken brengen? Het boek is via Bol.com te bestellen.
In een openhartig e-gesprek vertellen Eda en Nienke hoe hun persoonlijke samenwerking leidde tot een boek dat de drempel naar de Turkse thuiskeuken verlaagt.
Een voetnoot: Voordat je je laat meeslepen door dit geweldige interview, wil ik onze lezers laten weten dat de lancering van het boek op 22 februari 2026 plaatsvond in het City Hotel Amsterdam (Prins Hendrikkade 130). Ik was zelf bij de lancering aanwezig en kreeg de kans om enkele recepten uit het boek te proeven. De smaken waren werkelijk doordrenkt van de zon en weerspiegelden het hart van de auteur, Eda Manavoğlu.
Bovendien heerste er een bijzonder vriendelijke en openhartige sfeer onder de aanwezige Amsterdammers met diverse achtergronden, precies zoals dat bedoeld is in de Turkse taverne-traditie. Ditmaal werden de gerechten vergezeld door champagne en wijn; de balans tussen deze dranken en de Turkse mezes was voortreffelijk. Dus mochten onze lezers geen liefhebber zijn van Turkse rakı, dan is dat geen enkel probleem: deze smaken passen ook uitstekend bij andere drankjes.
Smaken uit de zon: Van erfgoed naar inspiratie
Wat zegt het ontstaan van Smaken uit de zon — van familierecepten naar een volwaardig kookboek — over hoe culinaire tradities zich vandaag de dag ontwikkelen en worden doorgegeven?
Eda: “Het ontstaan van Smaken uit de zon laat zien dat culinaire tradities zich vandaag de dag vaak heel organisch ontwikkelen. Het boek is niet begonnen met het idee om een kookboek te maken, maar vanuit de wens om de gerechten die ik voor mijn familie en vrienden kookte vast te leggen voor mijn kinderen. Door de aanmoediging van Nienke groeide dat idee verder. We dachten: waarom zouden we dit alleen binnen onze eigen kring houden, als we het ook met anderen kunnen delen? Zo werd iets heel persoonlijks langzaam iets wat breder gedeeld kon worden. Voor mij zegt dit dat culinaire tradities vandaag niet alleen meer van generatie op generatie worden doorgegeven, maar ook door te delen, te documenteren en open te stellen. Goed eten hoeft niet groots of ingewikkeld te zijn; ik geloof dat iedereen die van eten houdt dit thuis kan maken, en dat goed eten uiteindelijk altijd begint en eindigt in de thuiskeuken.”
De migratie van smaken: Van Istanbul naar Amsterdam
Eda, je biografie loopt van Amsterdam via Istanbul terug naar Nederland. Hoe weerspiegelt die migratiegeschiedenis zich concreet in de recepten van het boek?
Eda: “Ik ben in Amsterdam geboren, maar al op de leeftijd van negen maanden naar Istanbul verhuisd, waar ik ben opgegroeid bij mijn oma en opa. Istanbul is een stad die op zichzelf een mozaïek vormt, met verschillende etnische en religieuze gemeenschappen. Die diversiteit heeft ervoor gezorgd dat ik ben grootgebracht met een enorme rijkdom aan smaken. Daarnaast groeide ik op in een familie die van eten hield en graag gasten ontving, waardoor eten altijd een centrale rol speelde. Toen ik later terugkeerde naar Amsterdam, herkende ik een belangrijk raakvlak: ook dit is een multiculturele stad, met invloeden en keukens van over de hele wereld. Door te leven tussen deze twee culturen heb ik leren vergelijken en observeren. Ik ben gaan kijken naar de smaken die ik uit Turkije ken en liefheb, en hoe die aansluiten bij de mensen die ik in Nederland heb leren kennen en hun smaakvoorkeuren. Ik heb de keuken daarom niet aangepast of verwesterd. De smaken zijn nog steeds Turks; daar ben ik mee opgegroeid. Wat ik wél heb gedaan, is nadenken over welke gerechten en combinaties goed werken voor mensen die in Nederland wonen: praktisch om thuis te maken en passend bij hun smaakbeleving. In die zin weerspiegelt mijn migratie zich vooral in de keuze van de recepten, niet in het veranderen van hun oorsprong.”
Toegankelijke traditie zonder labels
Voor welk publiek is dit boek volgens jullie primair bedoeld? Hebben jullie de originele namen van de gerechten behouden of geadapteerd naar de Nederlandse taal?
Eda: “Het boek is volledig in het Nederlands geschreven. Wat ik wél belangrijk vond, is dat de gerechten hun oorspronkelijke namen behouden. Die heb ik bewust opgenomen, omdat namen voor mij een essentieel onderdeel zijn van herkomst en betekenis. Een gerecht wordt pas echt iets eigens als je weet hoe het heet en waar het vandaan komt. Smaken uit de zon is daarmee toegankelijk en helder voor een Nederlandstalig publiek, maar met respect voor de taal en cultuur achter de gerechten.”
Nienke: “Het boek is voor mensen die het leuk vinden nieuwe recepten uit andere oorden uit te proberen, maar het moet niet moeilijk zijn om te maken. Je hoeft niet te lang in de keuken te staan en de ingrediënten zijn gezond en vers.”
Je zegt dat je geen chef-kok bent. Is dat een bewuste positionering ten opzichte van de professionele kookboekenmarkt?
Eda: “Ja, dat is een bewuste keuze. Ik ben geen chef-kok en dat heb ik ook bewust willen benadrukken. Ik zie mezelf niet als iemand uit een professionele keuken, maar als iemand die kookt vanuit ervaring, herinnering en het dagelijks leven. Dit boek is niet ontstaan in een restaurant, maar thuis aan de eettafel, met recepten die echt worden gemaakt en gedeeld. Juist daarom wilde ik laten zien dat lekker en betekenisvol eten niet ingewikkeld of tijdrovend hoeft te zijn. Als iemand die van koken én van delen houdt, heb ik ervoor gekozen om recepten te verzamelen die met weinig tijd en weinig ingrediënten te maken zijn, maar toch vol smaak zijn en bij verschillende smaakvoorkeuren passen.”
De kunst van het weglaten in fotografie
Nienke, foodfotografie balanceert vaak tussen esthetiek en realiteit. Welke keuzes heb je gemaakt om de gerechten aantrekkelijk te tonen zonder ze te ‘stylen tot iets wat ze niet zijn’?
Nienke: “Onze insteek was een aantrekkelijke compositie door props zorgvuldig uit te kiezen op vorm en kleur, maar zonder het te ‘chique’ te stylen. We gebruikten witte of crèmekleurige borden en een houten ondergrond om de rust te bewaren. We wilden namelijk dat de fotografie de eenvoud van de recepten zou weerspiegelen. Keep it simple: een mooi uitgelijnde, uitnodigende compositie die toegankelijk is om zelf te gaan maken.”
Jullie kozen voor uitgave in eigen beheer. Wat betekent die keuze in een tijd waarin zichtbaarheid vaak via grote uitgevers loopt?
Eda: “Voor mij betekende dit vooral vrijheid en plezier. Ik maakte de selectie van de recepten, Nienke verzorgde de fotografie en de foodstyling deden we samen. We kozen er bewust voor om geen extern team in te schakelen. Het mooiste aan het proces vond ik dat alles zo dicht bij onszelf bleef. Smaken uit de zon is daardoor niet alleen een kookboek, maar ook het resultaat van samen maken, vertrouwen op je eigen smaak en durven kiezen voor wat bij je past.
Een nieuwe manier van socialiseren aan de Nederlandse tafel
Smaken uit de zon is volledig vegetarisch, zonder dat dit expliciet wordt geproblematiseerd. Was dat een inhoudelijk statement?
Eda: “Nee, het was geen politiek statement. Het is vooral een inhoudelijke keuze die eigenlijk vanzelf is ontstaan. Ik ben zelf geen vegetariër. Sterker nog: als ik iemand te eten krijg die vegetarisch is, raak ik soms even in paniek. Maar tijdens het maken van dit boek viel me iets op. De keuken waarmee ik ben opgegroeid is van nature rijk aan groente, peulvruchten en olijfolie. Veel van die gerechten zijn al generaties lang vegetarisch, zonder dat ze ooit zo benoemd werden. Het is dus geen statement tegen iets, maar een weerspiegeling van hoe er echt wordt gekookt. Bovendien kunnen alle gerechten uitstekend worden geserveerd naast vlees of vis.”
Nienke: “Dat het boek uiteindelijk vegetarisch is geworden, is gegroeid. Halverwege constateerden we dat we tot dan toe alleen maar vegetarische gerechten hadden gemaakt. Toen zijn we daarmee doorgegaan. Het is een leuke bijkomstigheid dat een niet-vegetariër kan ontdekken hoe lekker vegetarisch eten kan zijn.”
Denken jullie dat de tavernecultuur en de rakı-traditie — net als Italiaanse pizzeria’s — een vast onderdeel van de Nederlandse eetcultuur zullen worden?
Eda: “Ik denk dat die ontwikkeling heel natuurlijk is. De Turkse taverne en de rakı-cultuur passen bij hoe de Nederlandse eetcultuur zich blijft verbreden. Het draait om samen eten, delen en tijd nemen voor elkaar — waarden die steeds meer mensen aanspreken als tegenwicht voor een gehaast leven. Maar zulke culturen schieten pas echt wortel wanneer ze ook thuis worden omarmd. Daar raakt Smaken uit de zon aan die ontwikkeling. Het boek gaat over dezelfde mentaliteit: gerechten om te delen en een ontspannen manier van koken die heel goed past in het dagelijks leven hier.”
Nienke: “Wat ik leerde van de Oost-Mediterrane keuken is dat koken en samen eten een sociale bezigheid is; een middel om tot mooie, dierbare gesprekken te komen. Het gezamenlijk tafelen en daar de tijd voor nemen, is een manier om elkaar dieper te leren kennen. Ik hoop dat dit boek bijdraagt aan het meer laten ‘indalen’ van deze heerlijke voedzame keuken in de Nederlandse cultuur.”
Waarom heet het boek Smaken uit de zon? Verwijst die “zon” uitsluitend naar Turkije?
Eda: “Voor mij staat de zon in de eerste plaats voor Turkije en de smaken waarmee ik ben opgegroeid. In het boek werk ik met vier basisingrediënten: olijfolie, tomaten-peper-pasta, granaatappelmelasse en yoghurt. Maar de zon gaat ook over de warmte van de lange tafels en de verbinding tussen mensen.”
Zou het te ambitieus zijn om te voorspellen dat dit boek in Nederlandse huiskamers een beweging van lange, drukbezochte avonden op gang brengt?
Nienke: Nu wonen wij in de Randstad en zien we eettenten uit het Midden-Oosten steeds meer in de straten. Ik vind dat een geweldige ontwikkeling want ik sta zeker open voor keukens die zulke mooie rijke maaltijden kennen en heel gezond, puur en soms heel eenvoudig bereid zo smaakvol kunnen zijn. Was deze winter in Londen en we zijn expliciet Turks gaan eten (iets wat in UK niet zo voor de hand ligt want daar stap je eerder een Indische of Bengaalse keuken binnen). Wellicht kan Smaken uit de zon bijdragen en deze heerlijke voedzame keuken meer laten indalen in de Nederlandse uiteten cultuur.
Eda: “Het is altijd een droom van me geweest, maar nu voelt het nog een beetje groot. Misschien ooit… waarom eigenlijk niet? Soms heb je gewoon iemand nodig die je aanmoedigt. Voor dit boek was dat Nienke.“
