China’s genocide op de Oeigoeren bereikt in 2026 een nieuwe fase. Terwijl Beijing een controversiële “Etnische Eenheidswet” invoert die de Oeigoerse taal en cultuur verder uitwist, spreken VN-experts openlijk van dwangarbeid op het niveau van slavernij. In de kampen en fabrieken van Xinjiang bevinden zich nog altijd honderdduizenden Oeigoeren, ver van hun families en zonder rechtsbescherming. Verdwenen gevangenen, sloopbulldozers bij moskeeën, verboden op religieuze praktijken — de mensenrechtenschendingen in Xinjiang stapelen zich op, gedocumenteerd door de Verenigde Naties, de Amerikaanse overheid en toonaangevende mensenrechtenorganisaties wereldwijd. Dit artikel brengt de meest recente ontwikkelingen in kaart en schetst hoe de crisis zich heeft ontwikkeld — van de eerste kampen in 2017 tot de wetgeving van maart 2026.
China’s nieuwe wet in 2026: assimilatie als beleid
Het Chinese parlement heeft in maart 2026 een nieuwe wet aangenomen die door critici als een van de meest ingrijpende stappen tegen de Oeigoerse identiteit wordt beschouwd. De zogeheten “Wet op Etnische Eenheid” beperkt officieel de ruimte voor minderheidstalen, -culturen en -tradities nog verder dan voorheen. Organisaties als het Uyghur Human Rights Project, de BBC en The Telegraph waarschuwen dat deze wet de Hanisering — het opleggen van Han-Chinese normen en waarden — in een stroomversnelling brengt. Onder het mom van een “gedeelde nationale identiteit” worden Oeigoerse kinderen systematisch losgeweekt van hun taal en geloof. Wetenschappers zien dit als de volgende schakel in Xi Jinpings al jaren lopende assimilatiepolitiek: waar eerder kampen en gevangenissen dienden als breekijzer, is de wet nu het bureaucratische instrument.
De vraag die mensenrechtenadvocaten stellen: als het verboden wordt om je kind een Oeigoerse naam te geven, als het spreken van de Oeigoerse taal op school niet meer mag, wat blijft er dan nog over van een volk?
De regio Xinjiang waar de Oeigoeren wonen.
Februari 2026: VN-experts vrezen voor het lot van 40 verdwenen Oeigoeren
Amper een maand eerder, in februari 2026, sloegen VN-mensenrechtenexperts alarm over het lot van veertig Oeigoerse mannen die in 2025 door Thailand gedwongen aan China werden uitgeleverd. China heeft tot op heden geen enkele informatie verstrekt over hun verblijfplaats of gezondheidstoestand. De experts spreken van een mogelijke schending van het non-refoulement-beginsel — het fundamentele volkenrechtelijke principe dat verbiedt mensen terug te sturen naar een land waar hen vervolging, marteling of de dood dreigt.
Dit is geen nieuw patroon. Al eind februari 2025 schokte Thailand de internationale gemeenschap door 48 Oeigoerse vluchtelingen — mensen die jarenlang in Thaise detentiecentra hadden gewacht op asiel, met name in Turkije — over te dragen aan Beijing. Ondanks protesten van mensenrechtenorganisaties en diplomatieke druk van de Verenigde Staten zette Bangkok door. Oeigoerse activisten in Istanbul protesteerden voor het Thaise ereconsulaat. Voor de diaspora was het een ontnuchterende bevestiging: zelfs buiten China’s grenzen zijn Oeigoeren niet veilig.
Het feit dat een jaar later, in februari 2026, nog steeds niemand weet waar deze mannen zijn, maakt de zaak des te zorgwekkender. De VN-experts omschrijven de stilte van Beijing als “diep verontrustend.”
VN 2026: Oeigoeren dwangarbeid grenst aan slavernij
In januari 2026 publiceerden VN-experts een verklaring waarin zij de voortdurende gedwongen arbeid van Oeigoeren, Tibetanen en andere minderheden in China bestempelen als praktijken die “het niveau van slavernij kunnen bereiken.” In Xinjiang worden jaarlijks miljoenen arbeiders via zogenaamde “werkoverdrachten” verplaatst naar fabrieken ver van hun thuisregio’s — een systeem waarbij deelname niet vrijwillig is, maar onder staatsdwang plaatsvindt.
Deze fabrieken produceren goederen die wereldwijd in omloop zijn: katoenen kleding, zonnepanelen, elektronica en auto-onderdelen. Internationale bedrijven — van sportkledingmerken tot technologiefabrikanten — staan onder toenemende druk om hun toeleveringsketens te controleren. De Amerikaanse Uyghur Forced Labor Prevention Act verbiedt al import van producten uit Xinjiang tenzij het tegendeel bewezen is, maar handhaving blijft complex.
Voor Nederland is dit bijzonder relevant. Rotterdam, als grootste haven van Europa, is een doorvoerknooppunt voor precies deze goederen. Bedrijven als ASML opereren in mondiale ketens waarbij China een sleutelpositie inneemt. Wie koopt er katoen of een smartphone zonder te weten of een Oeigoer daarvoor onder dwang heeft gewerkt?
De USCIRF-rapport van 2026: ‘Nog altijd genocide’
De Amerikaanse Commissie voor Internationale Religieuze Vrijheid (USCIRF) publiceerde in maart 2026 haar jaarlijkse rapport en handhaaft daarin de kwalificatie “genocide” voor China’s beleid jegens de Oeigoeren. Volgens het rapport bevinden zich nog altijd minstens een half miljoen mensen in kampen of gevangenissen in Xinjiang. Moskeeën worden systematisch gesloopt of omgebouwd; religieuze praktijken zijn in grote delen van de regio volledig verboden. Het vasten tijdens de ramadan, het dragen van een sluier, het lezen van de Koran — alles kan als bewijs van “extremisme” worden gebruikt.
Dit is geen tijdelijk beleid. Het is een structureel offensief tegen de religieuze en culturele grondslagen van een volk van naar schatting elf tot vijftien miljoen mensen.
Een socialmediabericht van de Chinese overheid uit april 2017 toont gedetineerden in een politiek heropvoedingskamp in de gemeente Lop, prefectuur Hotan, Xinjiang.
2017–2025: Een chronologie van systematisch onrecht
Om de omvang van de huidige crisis te begrijpen, is het noodzakelijk terug te gaan naar de wortels ervan.
2017 markeert het jaar waarin China zijn campagne in Xinjiang drastisch opvoert. Meer dan één miljoen Oeigoeren worden opgesloten in wat Beijing “beroepsopleidingscentra” noemt, maar wat internationale onderzoekers, journalisten en ontsnapte gevangenen beschrijven als ideologische heropvoedingskampen. Getuigenissen spreken van marteling, seksueel geweld, gedwongen abortus en langdurige isolatie.
2019–2020: De “China Cables” en de “Xinjiang Papers” — gelekte interne documenten van de Chinese overheid — bevestigen dat het om een bewust, centraal gecoördineerd beleid gaat. Xi Jinping heeft persoonlijk opdracht gegeven tot “meedogenloze onderdrukking.” Satelietbeelden tonen de aanbouw van nieuwe detentiefaciliteiten en de sloop van honderden moskeeën.
2021: De Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada en de Europese Unie verklaren officieel dat China genocide pleegt op de Oeigoeren. China ontkent dit categorisch en spreekt van “antiterrorisme.” De economische afhankelijkheid van Beijing — van energie tot halfgeleiders — remt daadkrachtige sancties af.
2022: Het VN-Mensenrechtenbureau publiceert een lang verwacht rapport en concludeert dat China “ernstige mensenrechtenschendingen” heeft begaan in Xinjiang, mogelijk te kwalificeren als misdaden tegen de menselijkheid. De toenmalige Hoge Commissaris Michelle Bachelet wordt bekritiseerd omdat het rapport pas vlak voor haar vertrek verschijnt en de reactie als te zacht wordt beschouwd.
2023–2024: De kampen zijn gedeeltelijk gesloten of omgezet in reguliere gevangenissen, maar de onderdrukking gaat door in een nieuwe gedaante: fabrieksarbeid, verplicht onderwijs in het Mandarijn, elektronisch toezicht via gezichtsherkenning en DNA-afname. De diaspora wordt digitaal in de gaten gehouden en familieleden in Xinjiang worden gebruikt als pressiemiddel.
2025: Xi Jinping bezoekt Xinjiang en prijst de “harmonie en stabiliteit” in de regio. Staatsmedia tonen lachende Oeigoeren in modern ingerichte appartementen. Onafhankelijke journalisten en onderzoekers hebben echter geen toegang tot de regio. Berichten van mensenrechtenorganisaties beschrijven een systeem waarbij culturele uitdrukking — een traditioneel lied, een gebed, een streekgerecht — als verdacht gedrag wordt gecategoriseerd.
Genocide in Xinjiang: Waarom zwijgt de wereld?
De internationale gemeenschap weet het. Regeringen weten het. En toch blijft daadkrachtig optreden uit.
Islamitische landen, die zich normaal gesproken laten horen bij het minste gerucht van islamofobie elders in de wereld, zwijgen grotendeels over het lot van de Oeigoeren — moslims die worden vervolgd door een van de machtigste staten ter wereld. De reden is eenvoudig: economische belangen, Chinese investeringen, schulden aan Beijing via het Belt and Road Initiative.
Turkije, taalkundig en cultureel verwant aan de Oeigoeren en lange tijd een toevluchtsoord voor de diaspora, uitte verontwaardiging over de uitleveringen door Thailand, maar nam geen structurele diplomatieke maatregelen. De Turkse economische crisis maakt een frontale confrontatie met China ondoenlijk.
Westerse sancties — van de VS, de EU, het VK — bestaan, maar zijn beperkt van reikwijdte en worden niet altijd gehandhaafd. Bedrijven vinden manieren om de regels te omzeilen. Consumentenproducten blijven massaal de grens oversteken. In Nederland passeren dagelijks containerladingen via Rotterdam die mogelijk verbonden zijn met Oeigoerse dwangarbeid, zonder dat douane of bedrijven dit systematisch controleren.
Waarom ‘geen nieuws’ geen goed nieuws is
Een van de gevaarlijkste aspecten van de Oeigoerse crisis is haar verdwijning uit de nieuwscyclus. Conflicten in Oekraïne, Gaza en Sudan domineren de aandacht. Xinjiang is afgesloten voor buitenlandse journalisten. Zonder beelden, zonder toegang, verdwijnt het lijden naar de achtergrond.
Maar de afwezigheid van nieuws betekent niet de afwezigheid van onrecht. Het betekent slechts dat het onrecht doorgaat buiten het zicht van camera’s. De nieuwe “Etnische Eenheidswet” van maart 2026 is hiervan het meest recente bewijs: een bureaucratisch instrument dat het Oeigoerse volk langzaam uitwist, document voor document, verbod voor verbod.
De Oeigoerse crisis is geen tragedie uit een ver verleden. Het is een lopende misdaad, gedocumenteerd door de VN, door journalisten, door overlevenden. De nieuwe wet van maart 2026, de verdwenen mannen van februari, de VN-verklaringen over slavernij van januari — het zijn geen losstaande incidenten. Het zijn schakels in een keten van beleid dat gericht is op de vernietiging van een volk als culturele en religieuze entiteit.
De vraag is niet of de wereld het weet. De vraag is waarom de wereld blijft wegkijken. En hoelang we ons die luxe nog kunnen veroorloven.
Bronnen: Uyghur Human Rights Project, BBC, The Telegraph, VN-mensenrechtenexperts, USCIRF 2026-rapport, Wall Street Journal, Human Rights Watch.
