Een baby verliezen verandert je leven voorgoed. Het persoonlijke verhaal van Imre, 22 jaar later, over rouw, herinnering, liefde en troost.
——
29 september 2004, de geboortedag van onze zoon Imre.
Hij leefde twee dagen en zijn laatste zuchtje adem vervloog in de tijd op 1 oktober 2004.
Hij was zo welkom, we hadden hem in ons gezin een toekomst kunnen geven.
Die toekomst vervloog na achtenveertig uur. Voor hem, voor mij, voor ons.
Mijn wereld draaide rond, alles werd anders. Later werd het stil verdriet.
Het is als de dag van gisteren, tweeëntwintig jaar geleden, hij leefde elke dag mee.
Imre blijft altijd dichtbij
Ik zag hem opgroeien door de ogen van zijn broers, ik zag hem in de witte vlinders, de dwarrelende veertjes die neerstreken. Ik zag hem, en voelde hem altijd dichtbij.
Zijn geboortedag was dezelfde dag dat het Saint Michael’s feest werd gevierd. Dit gaf een nieuwe betekenis aan zijn geboorte. Aartsengel Michaël werd een inspiratiebron.
In Normandië, op Le Mont Saint Michel, is er een jaarlijkse viering ter ere van Aartsengel Michael, Saint Michel.
Op deze plek, tijdens deze viering, vierden we Imre, vierden we ons leven. Hij bracht ons naar een plek die betekenis gaf aan zijn leven, aan ons leven.
De dagen van Imre: een jaarlijkse pelgrimstocht
De dagen van Imre, werd onze jaarlijkse retraite, onze eigen pelgrimstocht, reizend naar een prachtige plek voor bezinning en reflectie.
Verblijven aan de baai, met uitzicht op het wonder van het Westen, Le Mont Saint Michel.
Een getijdeneiland met een zustereiland, Tombelaine, dat een natuurreservaat is. Deze unieke plek is een UNESCO Werelderfgoed. Een wereldberoemde toeristische trekpleister maar ook een belangrijk en eeuwenoud bedevaartsoord.
Vele keren hebben we de ongerepte natuur op verschillende manieren verkend. Met opgroeiende kinderen, visnetjes en emmertjes vol met schelpjes. Met blote voeten door het heldere zoute water.
Wandelen over het wad en de kwelders met kuddes schapen die grazend over de weilanden trekken. Kijkend naar de bijzondere vogels, een vlucht van witte reigers alsof ze dansend vliegend om het eiland van Le Mont vlogen.
De getijden die uniek zijn, van kolkend water met zalm die met een snelheid de baai in stroomde. Van het terugtrekkende water met kilometers wad die bewandeld kan worden.
Autoroutes langs de baai met prachtige uitzichten over de azuurblauwe zee met elke keer de Mont Saint Michel die in het landschap of in de zee terug te vinden was.
Eindeloze wandelingen in het stadje met de abdij. Waar het gouden beeld van St. Michel op de kerktoren pronkt en de zon stralend op weerkaatst. De straatjes met nostalgische uithangborden als dat je door de middeleeuwen loopt.
De honderden traptreden beklimmen naar de Abdij. Rijen wachtend op de trap waar een van de zusters uit het klooster in haar eenvoudige witte gewaad en lichtblauwe hoofddoekje het hek opent met de grote metalen sleutel om toegang te geven tot de abdij. Hoe vaak zal deze poort geopend zijn? Hoeveel verhalen kunnen de muren fluisteren van alle pelgrims, bezoekers die naar boven liepen?
Als op 29 september de kerkklokken luiden over de baai, dan luiden ze ook voor Imre.
In de Heilige Mis, luisterend naar de Franse gezangen door de zusters. De Mis, opgedragen aan St. Michel verbond ons met Imre, onze eigen lichtstrijder.
Daar waar ooit aan het altaar een kaars door zijn broers werd aangestoken, meegenomen aan de hand van een van de zusters van het klooster. Daar waar ik dit jaar zelf de kaars aan stak die negen dagen zou branden aan de voet van Saint-Michel.
Leven met verlies en de golven van rouw
De dagen van Imre, de nachten, de herbelevingen, de uren die elk jaar met gemengde gevoelens tegemoet werden op deze plek verzacht.
Elke keer weer.
De dagen tegemoet te gaan en iets te herinneren, te koesteren dat deze dagen van ons zijn.
De dagen van hem met mij.
De kostbare tijd die we hadden, de tederheid, innigheid, de verbondenheid, kwetsbaarheid waar tijd als een eeuwigheid duurde, waar elke minuut telde in de achtenveertig uur dat hij leefde.
De eenheid van geboorte, van de dood, van deze liefde, van het bestaan kwam samen.
Deze schreeuw kon ik alleen met mijn geliefde doorbrengen.
Het was een zoektocht van vele jaren, hoe te leven met dit verlies, het verlies van deze liefde, zo groot, zo intens, zo wezenlijk puur. Te leren leven met de hevige intense golven van rouw.
Hoge golven die over konden gaan naar een kabbelende stroming. Hoge golven die onverwacht als een storm door mijn leven konden razen, om vervolgens stilte na de storm te worden.
Net zoals de getijden, elke dag was het er, altijd in beweging, de rouw golven.
Elke keer weer.
Waren er de pijnlijke herinneringen, de schokkende beelden die terugkeerden. Beelden van herbelevingen zonder dat ik er invloed op had. Hopend dat het over zou gaan. Dat het draagbaar zou worden.
De gevoelens van zijn verlies verdwenen niet, het werd een gewenning.
Elke keer weer.
Van trauma naar acceptatie
De geuren en kleuren van de verandering van het seizoen die zich aankondigden. De zomerse dagen die elke dag frisser werden. De bladeren die verkleurden van groen naar allerlei tinten bruin en oranje.
Het septemberlicht dat de overgang maakte naar oktober werd een aankondiging van de dagen die we elk jaar tegemoet gingen.
Herinneringen die me jarenlang als een trauma bleven volgen, veranderde. Hevige emotionele reacties die in alle hevigheid zich aandienden werden opgelost. De verschrikkelijke pijn, mijn gebroken hart, was draagbaar geworden.
Er kwam overgave en acceptatie. Zijn eenentwintigste verjaardag, vorig jaar werd mijn mijlpaal.
Ik besefte, mijn tijd is kostbaar, ineens waren we meer dan twintig jaar verder in de tijd.
Waar was de tijd gebleven, daar waar de tijd was stil blijven staan, die als een eeuwigheid duurde. Wat is dan de betekenis van tijd? Als de dag van gisteren was hij daar en is hij er nog altijd.
Daar waar angst en tegenslag geen vat op kon krijgen, was onze liefde voor elkaar en hem.
Hij gaf ons deze levensles, deze rijkdom.
Deze liefde, voorbij tijd en ruimte, zal er altijd zijn.
Schrijven als troost bij het verlies van een baby
Ik wist het nu zeker, de gevoelens die ik meer dan twintig jaar met me meedroeg mochten naar buiten komen. Herkenning en erkenning te geven aan degene die het zelf hebben meegemaakt. Een handreiking geven, troost geven, een manier vinden om het te dragen.
Het is te moeilijk om vaak uit te drukken, wat het met je doet, om de woorden te vinden en uit te spreken. Om nog betekenis te vinden in datgene wat er met je gebeurt is. Wat het betekent als je je baby verliest.
Schrijven en kunstzinnig werken werd mijn remedie.Wat niet uit te spreken was vond troost op het papier. Wat in het onbewuste onzichtbaar was, werd zichtbaar. Kreeg betekenis.
We mogen bewust worden over wat het met je doet als je een zwangerschap of baby verliest. We mogen bewust worden wat het voor de ander betekent. Zonder de woorden van troost te vinden, de omarming van samenzijn te geven.
Oktober is Pregnancy and Infant Awareness Month.
Op 15 oktober was er The Wave of Light, een golf van Lichtjes.
Over de gehele wereld werd om 19.00 een kaarsje aangestoken, ter herinnering aan deze geliefde kinderen, voor degene die niet voldragen zijn, voor degene die een voetprint hebben achtergelaten.
Noem hun naam, in stilte of schrijf.
Ik schreef.
Tweeëntwintig jaar later: herinneringen aan Imre
Ter herinnering aan hem, tweeëntwintig jaar.
Waar is de tijd gebleven.
De dag dat je altijd onze kleine Imre bleef
De tijd die, als de dag van gisteren, meeleeft in elke dag.
Je zou nu volwassen zijn geworden.
En ik vraag me af, zou je een student zijn, slim, kunstzinnig en eigenzinnig, net zoals je broers?
Elk tandje, elk stapje, de peuter- en kleuterfase, je schooltijd, je eerste liefde, werkelijk alles ging door me heen.
Alle dagen je zien opgroeien door hun ogen.
De realiteit van jouw dood werd stil verdriet.
Ik kon me niet voorstellen wat het betekende, het verlies van dit beeldschone jongetje. De realiteit was dat anderen zich dat ook niet konden voorstellen, en ik zelf deze weg te gaan had.
Het verdriet dat elke dag terugkeert
Het was niet alleen de dag dat hij ging.
Het was elke dag daarna.
Het was zijn bedje dat niet kon blijven staan
Het waren kleertjes die opgevouwen bleven.
De luiers onaangeraakt.
Het enige wat nog tastbaar was, zijn knuffeltjes, zijn jasje. Ik wilde het koesteren en tegelijkertijd voelde het als een bloedende wond.
Het was het licht dat veranderde in de seizoenen.
Het was de stilte die nog luider klonk dan ik ooit gehoord had.
Het was de weg die vriendschappen veranderden, niet omdat we niet om elkaar gaven, maar niet wisten hoe.
Het zijn de verjaardagen zonder kaarsjes om uit te blazen. Aan tafel waar zijn stoel leeg is. Bij elk feest naast de vreugde het verdriet van zijn gemis.
Het was de pijn dat het leven verder ging.
Maar ik niet, ik kon het niet.
Mijn leven veranderde.
Ik leef nu in twee werelden
Die ene het tastbare
Het andere, ontastbare leven vanuit mijn hart.
En steeds weer.
Is het omarmen van zijn liefde zo intens.
Het is betekenis vinden in het midden van de pijn die je het liefste niet meer zou voelen.
Het is betekenis vinden in het midden van het licht.
Leven met verdriet, geluk en liefde
Dit is de realiteit.
Imre verliezen veranderde me voor altijd.
Niet in iemand die gebroken is.
Maar in iemand die pijn en geluk draagt in dezelfde hartslag.
Hij bracht Leven, Licht en Liefde met een hoofdletter in mijn leven.
